اسبونیوز : این روز ها که قدم در طبیعت زیبای روستای اسبوکلا می گذاری ، از هر طرف صدای جیرجیرک های دشتی یا همان زنجره ها به گوش می رسد. صدایی که گویی پایانی برای آن نیست . به محض گرم شدن هوا صدایشان در می آید و تا نزدیک غروب می خوانند! این حشره ها در روزهای گرم تابستان از خاک بیرون آمده و پوست اندازی می کنند و برای تولید مثل آماده می شود . در روستای اسبوکلا به این حشرات جینجِرانی ، جیرجِرانی و یا جین جِناری می گویند. این حشره برای هر کودکی جلب توجه می کند و مطمئنا برای خیلی ها خاطراتی از بازی های گذشته را زنده خواهد کرد. در زیر این حشره و دوره ی زندگی آن معرفی می شود. زَنجـِره به انگلیسی (Cicada) یا مو یا جیرجیرک دشتی گونه‌ای حشره است از راسته ی نیم ‌بالان (Hemiptera) ، رده زنجره‌ ریختان (Cicadomorpha)  یا Auchenorrhyncha که دارای چشمانی ریز و با فاصله از هم بر روی سر و بال‌های شفاف ترانما با رگ ‌بندی زیاد است. زنجره ‌ها با ملخ ‌ها خویشاوندی ندارد بلکه خویشاوند زنجرک‌ها (leafhoppers) و حشره بزاقدار (spittle-bugs) است.حدود ۱۵۰۰ گونه زنجره در جهان وجود دارد که غالباً در مناطق معتدل گرم تا گرمسیر سکونت دارند. برای مثال ۲۰۲ گونه در استرالیا ، ۱۰۰ گونه در جزایر اسپانیا و تنها یک نمونه در پادشاهی بریتانیا می‌زید. گونه ی بریتانیایی آن در ۶۱ درجه ی شمالی پراکنده‌اند. این حشرات عموماً درخت کاج را ترجیح می‌دهند ولی در لاروهای پیر پوست اندازی بر روی ساقه ی علف و گاه سرخس نیز دیده شده‌است. به طور کلی چرخه ی حیات جیرجیرک‌ها چندین ساله ‌است و اکثر این دوره به صورت لارو و زیر زمین سپری می‌شود. حشره ی نا بالغ با سوراخ کردن ریشه ی گیاه و مکیدن شیره ی آن تغذیه می‌کند. در بعضی گونه‌ها زمان زیادی تا بلوغ و جیرجیرک شدن صرف می‌شود. از جمله magicicada از آمریکای شمالی که به علت چرخه ی حیات ۱۷ ساله‌ اش شهرت دارد. گونه ای دیگر از این حشره با نام محلی تژق وجود دارد که در خراسان جنوبی شهرستان قاین در فصول گرم سال یعنی از نیمه های بهار دیده می شود. تژق هم لابه لای درختان و بوته های خشک گیاهان را برای اقامت بیشتر ترجیح می دهد. تژق مصرف خوراکی دارد و به ذائقه مردم محلی طعم لذیذی هم دارد. مردم محلی قاین تژق را مثال تخمه شور و مصرف می کنند.همه ی حشرات به‌ وسیله پرواز کردن از خطر فرار می‌کنند ، اما ملخ ها وجیرجیرک ها جهش می‌کنند. این حشرات سنگین دارای پاهای سنیگنی در عقب بدن خود هستند. این حشرات معمولاً می‌تونند ۱ متر (۳ پا) یا بیشتر جهش کنند.تصویر (1)تصویر (1) : تصویر انواع مختلفی از زنجره ها با اندازه ها و رنگ های متفاوت.چرخه ی زندگی زنجره‌ها : سه چرخه ی اصلی برای زندگی زنجره‌ها وجود دارد که هر یک از این گونه‌ها دارای ۲ فرمت ۱۳ و ۱۷ ساله ‌است. M.Septendecim ، M.Septendecula و M.Cassini که به اختصار آن‌ ها را decim ، decula و cassini می‌خوانیم ، اسامی این سه گاهنامه جیرجیرک هاست. در این سه گونه ، Decim بیشترین تراکم را در شمال ، Cassini بیشترین تراکم را در می‌سی سی پی و Deculaدر هر قسمت کمیاب است. لاروهای یک دوره در گونه ی ۱۳ ساله بیشتر در محدوده مناطق مرکزی توزیع جیرجیرک‌ها و در نمونه ی ۱۷ ساله در شمال ، شرق و غرب به دنیا می‌آیند. البته امکان اینکه دلیل ۱۳ یا ۱۷ ساله بودن دوره‌ها چیز دیگری باشد ، دور از ذهن نیست. بعضی از متخصصان این مساله را به زمان بلوغ و تعداد مولد جدا که می‌تواند در سال‌های مختلف پدیدار شود ، ارتباط می‌دهند. جمعیت جیرجیرک‌ها را لاروهای منتخبی تشکیل می‌دهند که به تنظیم زمان چرخه‌ شان بستگی دارد. فرضیات نشان می‌دهند که هر دوره شامل ۳۰ لارو ۱۳ و ۱۷ ساله‌است که از این تعداد ۱۲ لارو ۱۷ ساله و تنها ۳ لارو ۱۳ ساله بالغ شده و در این صورت ۱۵ جیرجیرک حتماً مشاهده خواهد شد. دوره ی ظهور جیرجیرک‌های ۱۳ و ۱۷ ساله، هر ۲۲۱ سال یک بار روی هم می‌افتد و لاروهای ۱۳ و ۱۷ ساله به طور هم ‌زمان جیرجیرک می‌شوند. آخرین بار این اتفاق در ۱۸۹۷ رخ داد و دفعه بعد در ۲۱۱۸ رخ می‌دهد. نرها و ماده‌ها در اواخر آوریل و اویل ژوئن اجتماع می کننند تا در گروه هم سرایان برای ۲ هفته آواز بخوانند و جفت گیری کنند. ماده ‌ها به صورت پراکنده تخم ریزی می‌کنند و تخم ‌ها پس از ۶ تا ۸ هفته سر باز کرده و لاروها مستقیماً به داخل خاک می‌روند. ارزیابی‌های انجام شده نشانگر این حقیقت است که ۹۸٪ از لاروهای از تخم در آمده در دو سال نخست زندگی خود می‌میرند.   تصویر (2)                                                                                          تصویر (3)تصاویر (2) و (3) : در این تصاویر دوره ی زندگی زنجره ها شامل تولید مثل ، تخم گذاری توسط حشره ی بالغ ، تولد لارو ، جایگزینی لارو در زمین ، خروج حشره پس از چندین سال از زمین و پوست اندازی نمایش داده شده است.تولید مثل : بر عکس غالب راست بالان ، زنجره ‌ها به روبه رو ایستادن در طول مدت آمیزش تمایل دارند. در گونه ی cicadatra guera آمیزش حدود یک ساعت طول می‌کشد. تخم‌ها کپسول‌های بلندی هستند که در یک انتها نوک تیز می‌شوند. هر ماده حدود ۴۰۰ تا ۶۰۰ تخم در هر نوبت می‌گذارد. در تمام گونه ‌های شناخته شده ، والد تخم خود را روی مواد گیاهی می‌گذارد. تخم گذاری توسط حشره ی مادر در محل‌هایی که خانه ی تخم‌ ها (egg nests) نامیده می‌شود ، انجام می‌گیرد. هر خانه حاوی تعداد کمی تخم صورتی روشن است و لاروها نیز پس از بیرون آمدن از تخم همچین رنگی دارند. حشره ی ماده در گونه ی magicicada septendecim را می‌توان در هنگام بررسی شایستگی درخت برای تخم گذاری مشاهده کرد: ابتدا او شاخه ی کوچکی را گرفته و با یکی از پاهای جلویش قطر شاخه را اندازه گیری می‌کند. اگر قطر آن بین ۳ تا ۱۱ نباشد عموماً تایید نمی‌شود. سپس با کشیدن پوزه‌اش بر شاخه و رسوخ در آن امکان ترکیب آن با ماده‌ای دیگر را می‌سنجد. آنگاه با کشیدن اندام تخم ریزش بر سطح چوب سختی و استحکام آن را می‌سنجد. پس از این مراحل تخم ریزی آغاز می‌شود. ساختن آشیانه ی تخم و تخم گذاری ، فعالیتی وقت گیر است.حشره ی ماده توسط اندام تخم ریز اره مانندش شیار یا سوراخی در چوب حفر نموده و در آن تخم گذاری می‌کند. این مراحل در طول مدت تخم گذاری چندین بار تکرار می‌شود. تخم‌های جیرجیرک تقریباً تخم مرغی شکل هستند. لارو : لاروهای زنجره در گونه‌های مختلف بسیار شبیه به هم هستند. سر نسبت به حشره ی بالغ مخروطی تر است و پوزه‌ای قوی دارد. شاخک‌ها بلند تر و محکم تر از حشره ی بالغ است و چشم‌ ها اندام ‌هایی غایب هستند. بال‌ ها بعداً پدیدار می‌شوند. قسمت قدامی سینه ی حشره بسیار پیشرفته و قوی است و به کمک یکی از پاهای جلویی در حفاری ‌های طولانی موثر است. شکم چاق و قطعه قطعه ‌است. لارو حشره با پوسته‌ای یکپارچه پوشیده شده‌است و تنها پاهای جلویی آزادند. این پاها در بیرون آمدن حشره از آشیانه ی تخم و پاایین رفتن استفاده می‌شوند و پس از سر بازکردن تخم بی درنگ خود را در جستجوی غذا دفن می‌کنند. لاروها از ریشه ی گیاهان تغذیه می‌کنند و حفاری‌های عمیق در خاک و تغذیه از ریشه‌های طویل به صورت پی در پی و کاملاً غریزی است. تغذیه در لارو و حشره ی بالغ ، با رسوخ در بافت چوبی و مکیدن شیره ی آن انجام می‌گیرد. این جیره ی غذایی شامل مقدار زیادی آب ، شکر کم و اسید آمینه ی فراوان است. بیشتر طول عمر در دوره ی لاروی و در زیر خاک سپری می‌شود.   تصویر (4)                                                                                          تصویر (5)    تصویر (6)                                                                                          تصویر (7)تصویر (4) : کوکون ها یا شفیره ی زنجره . تصویر (5) : زنجره ی نابالغ که پس از خارج شدن از اعماق زمین بر روی درخت مناسب از پوسته خارج می شود . تصاویر (6) و (7) : پوسته های باقی مانده از زنجره یا جیرجرانی بر روی درخت آزاد.حشره ی بالغ : حشره ی بالغ ای شیره ی بافت چوبی تغذیه می‌کند. لذا می‌توان گفت که حشره در طول زندگی خود مایع زیادی مصرف می‌کند. اساساً شیره بافت چوبی شکر کمی دارد. جیرجیرک دید خوبی دارد و از قدرت شنوایی بالایی بر خوردار است. این حشرات ، موجوداتی هشیار و بسیار محتاطند و از بال‌های خود جهت فرار از توجه انسان استفاده می‌کنند. آواز خوانی : صدای آواز بلند زنجره آسیابان ، این زنجره را در میان کودکان استرالیا، به یک حشره محبوب تبدیل کرده است. غالباً جیرجیرک‌های نر آواز می‌خوانند. در اغلب موارد با توجه به بررسی‌های انجام گرفته آهنگ ‌ها به اندازه ی کافی متمایز هستند که بتوان آنها را با توجه به هدف شان طبقه بندی نمود. جیرجیرک‌ها تقریباً همیشه در محل استراحت و عموماً بر روی گیاهان آواز خوانی می‌کنند ولی در مواردی هم در سوراخی داخل زمین انجام می‌گیرد. جیرجیرک‌ها به ندرت در هنگام پرواز آواز خوانی می‌کنند ، با این حال در نمونه‌های اندکی ضبط شده‌است. جیرجیرک‌ها معمولاً در محلی رو به آفتاب آواز می‌خوانند و اغلب در روزهای آفتابی. در گذشته بیزاری جیرجیرک‌ها از آواز خوانی در روزهای مرطوب را به کار نکردن غشای نوازنده ی بدن آن‌ها نسبت می‌دادند ، اما حالا می‌دانیم که علت چیز دیگری است. جیرجیرک‌ها به وسیله ی ماهیچه ی خاص و تسمه مانند دهل و نقاره (پوسته سخت دنده دار مخصوص) که بر بالای نخستین مقطع شکمی قرار دارد، موزیک می‌سازند. این ماهیچه پوست سخت شکم را می‌لرزاند و صدا تولید می‌شود. بر خلاف آنچه به نظر می‌رسد جیرجیرک‌ها بیش از یک نوع صدا می‌سازند ، مثلاً نمونه ی fidicina mannifera از پرو ، ۴ آواز مختلف دارد: یک صدا در هنگام مزاحمت و ناراحتی ، یک آواز برای صدا زدن ، صدایی با دامنه ی کم و بالاخره آواز اصلی. هدف اصلی آواز خوانی جیرجیرک جلب توجه حشره ی ماده برای جفت گیری است.  تصویر (8)                                                                                          تصویر (9)تصویر (8) و (9) : زنجره های بالغ که پس از خارج شدن از پوسته به رنگ اصلی خود در آمده اند ، بال هایشان خشک شده است و در حال تولید صدا هستند. این زنجره های بالغ آماده ی تولید مثل هستند.  [http://www.aparat.com/v/uDckF]ویدیوی خارج شدن زنجره ی نابالغ از پوسته ی قدیمی خود. در شمال ایران ، استان مازندران و روستای زیبای اسبوکلای ساری با شروع تابستان ، صدای ممتد زنجره ها بر تنه و شاخ و برگ درختان جنگلی از صبحگاهان و حتی تا پاسی از شامگاهان به گوش می رسد.